Łącznica nr 514

Łącznica nr 514 to nieistniejąca już krótka linia kolejowa łącząca stację Treblinka z Prostynią powstała w celach wojennych w latach 40 XX wieku.

Informacje podstawowe

Linie łączone: linia 34, linia 6
Typ: łącznica
Długość: 3,645 km
Ilość torów: 1
Elektryfikacja: nie
Ilość stacji: 1
Ilość posterunków: 1
Ilość przystanków: 0
Ilość mostów: 3
Ilość przejazdów kolejowych: 4

Rok budowy: 1940
Zawieszenie ruchu: 2000
Rozbiórka: 2010

Status: rozebrana

Most na łącznicy. — *Szczątki mostu w ciągu łącznicy nr 514 w 2009 roku.*

Kalendarium

1940 – budowa łącznicy
1984 – modernizacja torowiska
27 listopada 2000 – zawieszenie ruchu
2010 – likwidacja łącznicy

Historia

Łącznica z Prostyni do Treblinki powstała w 1941 roku jako strategiczny element infrastruktury kolejowej, mający na celu usprawnienie ruchu pociągów między dwoma ważnymi szlakami: linią Warszawa – Białystok (Kolej Warszawsko-Petersburska) a linią Siedlce – Małkinia. Umożliwiała ona bezpośredni przejazd pociągów od strony Warszawy i Prostyni w kierunku stacji Treblinka i dalej na południe (w stronę Sokołowa Podlaskiego i Siedlec), z pominięciem konieczności czasochłonnej zmiany czoła pociągu na stacji Małkinia Górna. W latach 1942–1943 stacja Treblinka stała się głównym punktem etapowym dla transportów ludzi kierowanych do niemieckiego Obozu Zagłady Treblinka II oraz Obozu Pracy Treblinka I. Łącznica nr 514 służyła do sprawnego wprowadzania składów jadących od strony Warszawy (m.in. z tamtejszego getta) bezpośrednio na stację w Treblince. W sierpniu 1944 roku, w obliczu ofensywy Armii Czerwonej, wycofujące się wojska niemieckie kompletnie zniszczyły stację Treblinka oraz łącznicę do Prostyni jednak po przejściu frontu, ze względów militarnych i gospodarczych, podjęto szybką decyzję o odbudowie linii kolejowych w tym regionie. Łącznica Prostyń – Treblinka wróciła do użytku i przez kolejne dekady służyła zarówno w ruchu towarowym, jak i lokalnym pasażerskim. Była ona szczególnie ważna w latach 1946 – 1971 kiedy to spajała rozerwany ciąg komunikacyjny jakim była linia z Ostrołęki do Siedlec. Ze względu na potężne straty na kolei po II Wojnie Światowej i braki finansowe państwa aż do roku 1971 odcinek z Małkini do Treblinki był nie przejezdny z uwagi na brak mostu nad rzeką Bug a naturalną alternatywę stanowiła właśnie łącznica do Prostyni. Pociągi osobowe i towarowe objeżdżały nieprzejezdny odcinek przez rzekę Bug kierując się z Małkini linią nr 6 do Sadownego Węgrowskiego, gdzie po zmianie kierunku jazdy wracały w stronę Prostyni. Na posterunku Prostyń Bug wjeżdżały na łącznicę nr 514 i wracały na linię nr 34 w Treblince.
Po roku 1971 znaczenie łącznicy drastycznie spadło. Po odbudowie mostu nad Bugiem większość pociągów powróciła na oryginalną trasę choć kilka pociągów pasażerskich nadal korzystało z łącznicy jak choćby osobowy 77213 z Tłuszcza do Siedlec kursujący w roku 1981 oraz jego odpowiednik w relacji przeciwnej – 77212.
W roku 1998 oficjalnie zawieszono ruch wszelkich pociągów przez most nad rzeką Bug z uwagi na jego zły stan i przez 2 kolejne lata łącznica stanowiła alternatywę dla szczątkowego ruchu towarowego pozostałego na linii nr 34 w tym regionie. Niestety dwa lata później – w 2000 roku ruch na łącznicy także zawieszono a w 2010 roku ten odcinek polskiej kolei spotkała fizyczna likwidacja.

Opis szczegółowy

Linia kolejowa nr 514 (łącznica Prostyń – Treblinka) to zlikwidowana, jednotorowa i niezelektryfikowana linia o charakterze łącznicy, która odgrywała istotną rolę w strukturze węzła kolejowego w rejonie rzeki Bug oraz stacji Małkinia i Treblinka. Łączyła dawny posterunek odgałęźny Prostyń Bug (zlokalizowany na linii nr 6: Warszawa – Białystok, w pobliżu miejscowości Prostyń) z dawną stacją Treblinka (położoną na linii nr 34: Siedlce – Małkinia).
W kilometrze 0,000 znajdował się posterunek odgałęźny Prostyń Bug w którym początek brała łącznica. Posterunek regulował wahadłowy ruch pociągów przez most nad Bugiem w ciągu linii kolejowej nr 6 oraz obsługiwał jazdy po łącznicy nr 514. Posiadał on świetlne semafory oraz rozjazdy ręczne.
Na drugim końcu łącznicy znajdowała się stacja węzłowa Treblinka i nastawnia wykonawcza Tr1. Pomiędzy oboma posterunkami łącznica wiła się łukami zaś sam tor ułożony był na dość wysokim nasypie z uwagi na bliskość rzeki Bug a co za tym idzie podmokły grunt.
Wjazdu na posterunki na obu końcach łącznicy strzegły semafory świetlne uprzedzone tarczami ostrzegawczymi oraz powtarzaczami.