Most nad Liwcem to przeprawa ulokowana pomiędzy miejscowościami Purzec oraz Borki Siedleckie. Obecna przeprawa pochodzi z roku 1991 kiedy to w ramach remontu zastąpiła stare, jeszcze drugowojenne przęsło bliźniacze do tego w Niegowcu.
Informacje podstawowe
Lokalizacja: linia nr 55, kilometr 113,016
Typ: most drogowo – kolejowy
Konstrukcja: stalowa, kratownicowa, dolny pomost
Długość mostu: 45,75 m.
Długość przęsła: 43,15 m.
Szerokość pomostu: 5,80 m
Szerokość użyteczna: 5 m.
Nawierzchnia pomostu: żelbetowe koryto
Ilość filarów: 0
Wysokość nad lustrem wody: 4 m.
Nośność: 216 kN/oś (22 t/oś).
Status: w trakcie remontu
Kalendarium
1985-1987 – budowa pierwszego mostu
1945 – uszkodzenie przęsła i przyczółków
1948 – naprawa przęsła
1991 – wymiana przęsła i naprawa przyczółków
2022 – 2024 – remont mostu
2026 – remont + modernizacja
Historia
Most nad rzeką Liwiec w 1944 r. Zdjęcie z portalu: fotopolska.eu
Niestety brak jest jakichkolwiek wiarygodnych informacji o moście nad Liwcem dotyczących jego historii przed 1991 rokiem. Zdjęcia lotnicze z portalu fotopolska.eu wykonane przez Luftwaffe w 1944 roku, choć małej rozdzielczości wskazują, że w tym okresie istniał tu most kratownicowy kształtem przypominający konstrukcję w Niegowcu, nad rzeką Brok. Ślady w okolicach przyczółków mogą wskazywać albo na poszerzanie przyczółków pod rozbudowę mostu o równoległe przęsło (linia kolejowa w tym okresie była poszerzana o drugi tor).
Pewnym jest, że w 1945 roku przeprawa została uszkodzona przez wycofujące się wojska okupanta zaś po roku 1948 stanął tu kratownicowy most z prawdziwego zdarzenia. Wskazuje na to dokument o numerze 78/202/0/6/71 skatalogowany przez Archiwum Państwowe w Otwocku. Choć tytuł dokumentu: „Naprawa mostu na Liwcu o rozp. teor. I=44,52 m na klm 113,034 Linii Małkinia-Siedlce. Wyszczególnienia i specyfikacje” sugeruje, że przedwojenny most po uszkodzeniu podczas II Wojny Światowej został naprawiony nie można tego uznać za pewnik. W nomenklaturze kolejowej słowo „naprawa” oznacza praktycznie każdą pracę poza budową od zera. Jeśli po starym moście pozostały choćby uszkodzone przyczółki w nomenklaturze kolejowej będzie to już naprawa a nie budowa mostu. Warto jednak zaznaczyć, że zdjęcia lotnicze z 1958 roku pokazują most nad Liwcem identyczny jak ten nad Brokiem w Niegowcu a most z Niegowca z kolei pochodzi z czasów przedwojennych. W trakcie II Wojny Światowej został poważnie uszkodzony poprzez złamanie przęsła za pomocą ładunków wybuchowych. Niewykluczone, że i w przypadku mostu nad Liwcem Niemcy zastosowali ładunki wybuchowe w celu uszkodzenia przęsła mostu a dokument zatytułowany „naprawa” faktycznie dokumentuje naprawę przęsła.
Most nad rzeką Brok jak i interesujący nas most nad Liwcem to identyczne konstrukcje kratownicowe. Poszczególne elementy przęsła są łączone ze sobą za pomocą nitów. A w takim przypadku naprawa złamanego przęsła jest bardzo prosta.
Na pewno naprawiono przyczółki przeprawy. Zbudowane z kamienia, szerokie, zaprojektowane pod dwuprzęsłową, dwutorową przeprawę w 1885 roku wspierały w okresie międzywojennym tylko jedno przęsło wszak linia w latach 1915 – 1944 była linią jednotorową. Powojenny most oparto jednak na przyczółkach nie w miejscu poprzedniego przęsła ale obok – na miejscu zarezerwowanym dla przęsła sąsiedniego toru. Idealnie pokazuje to zdjęcie lotnicze z 1958 roku (charakterystyczna linia toru kolejowego schodząca w rejonie mostu na część nasypu zarezerwowaną pod drugi tor). Uszkodzenia przyczółków prawdopodobnie nie zostały naprawione z uwagi na redukcję kosztów.
Rok 1958. Zdjęcie lotnicze ukazujące most kolejowy w Purzecu nad rzeką Liwiec.
W roku 1991 Polskie Koleje Państwowe zdecydowały się na wymianę powojennego przęsła mostu osadzając na przyczółkach nowe, kratownicowe przęsło o kształcie trapezu. Nowe przęsło oparto na przyczółkach obok starego mostu a same przyczółki – kamienne, uszkodzone w 1945 roku naprawiono – ubytki kamienia uzupełniono betonem. I takim sposobem tor szlakowy wrócił na swoje dawne, przedwojenne miejsce.
Opis obecnego mostu
22 kwietnia 2022, Purzec. Remont mostu nad rzeką Liwiec. Po lewej widoczne barierki zabezpieczające część przyczółków zarezerwowaną dla drugiego toru.
Most kolejowy nad rzeką Liwiec położony jest na granicy miejscowości Purzec oraz Borki Siedleckie. Obiekt ten został wzniesiony w latach 90. XX wieku, kiedy to zastąpił stary, wysłużony most pochodzący jeszcze z okresu II wojny światowej.
Przeprawa charakteryzuje się konstrukcją stalową/żelazną, typową dla tego rodzaju obiektów inżynieryjnych na liniach kolejowych. Most składa się z dwóch bocznych, równoległych kratownic stalowych połączonych u góry stężeniami, które zapewniają sztywność przestrzenną i stabilność całej budowli. Zastosowano geometryczny układ trójkątny ze słupami pionowymi i ukośnymi krzyżulcami (diagonalami). Taki podział pozwala na optymalne przenoszenie dużych obciążeń generowanych przez przejeżdżające pociągi na przyczółki mostu. Poszczególne elementy (ceowniki i blachy węzłowe) są połączone za pomocą technologii nitowania, co jest charakterystyczne dla tradycyjnej inżynierii kolejowej XX wieku. Torowisko kolejowe ułożone jest na dolnym pasie kratownicy, co oznacza, że tabor kolejowy przemieszcza się wewnątrz „tunelu” tworzonego przez konstrukcję stalową. Całość konstrukcji pokryta jest charakterystyczną białą farbą ochronną.
Stan obecny
Aktualnie (wrzesień 20206) przeprawa przechodzi drugi remont (pierwszy w latach 2022 – 2024) w ramach modernizacji linii kolejowej nr 55. Most prawdopodobnie zostanie wypiaskowany i odmalowany oraz przystosowany do podtrzymywania sieci trakcyjnej (elektryfikacja linii).
Lokalizacja mostu
Galeria
Źródła: wikipedia.org, atlaskolejowy.net, bazakolejowa.pl, Program Funkcyjno – Użytkowy dla przetargu nieograniczonego na projekt i budowę linii kolejowej nr 55, Urząd Gminy Suchożebry
